Шыңғыс хан ұрпақтарының таққа таласы: қазақ халқы қайдан шыққан?

Жошы Ұлысы өз дәуірінде алып империяға айналды. Батыс пен Шығысты жалғаған өзіне тән сауда-экономикалық жүйесі, бірегей саяси құрылымы болды. Бірақ бәрібір империя құлап, оның орнына бірнеше хандықтар бөлініп шықты. Оның арасында Қазақ хандығы да бар. Алайда империяның ыдырауын жеделдеткен нақты қандай жағдай: таққа талас па, оба індеті ме? Бұған Мин империясының қандай қатысы бар? Төре тұқымынан шықпаған беделді тұлғалар неге билікке таласты? Осы және өзге де сұрақтарға Жошы Ұлысының тарихын зерттеуші, тарих ғылымдарының докторы Еркін Әбіл жауап береді. Талқыланатын тақырыптар: – Жошы Ұлысын құлатқан кімдер? – Қазақтар Алтын Орданың нақты мұрагері ме? – Әмір Темір неге Жошы Ұлысына соншалықты шүйлікті? – Жошы Ұлысы мен Қазақ хандығы: ұқсастық пен айырмашылық. – Алтын Орданың соңғы ханы кім? #Алтынорда #ӘмірТемір #ЖошыҰлысы 00:00 – Сұхбат не туралы 01:45 – Жошы Ұлысының қазіргі мұрагері кім? 03:03 – Өзбектер мұрагерлікке таласа ала ма? 04:06 – Мұрагерлік қандай жауапкершілік жүктейді? 05:14 – Жошы Ұлысы, Алтын Орда, Ұлық Ұлыс: қайсы дұрыс? 07:30 – Жошы Ұлысының билеушілерін ақ киізге отырғызып хан көтерген 08:20 – Шапан кигізу саяси рәсім болған ба? 10:05 – Алтын Орда билеушісі: Ұрұс хан ба, Орыс хан ба? 11:30 – Ұрұс хан Керей мен Жәнібектің бабасы ма? 13:00 – Жошы Ұлысы қалай ұлы империя атанды? 15:40 – Жошы Ұлысының құлауы қалай басталды? 17:55 – Мин империясының құрылуы Жошы Ұлысына қалай әсер етті? 19:32 – Еуропадағы соғыстың кері әсері 21:16 – Ұрұс ханның саяси дағдарыс кезіндегі орны қандай болды? 23:34 – Ұрұс хан мен Тоқтамыстың тартысы 24:50 – Жошы Ұлысы ыдыраған соң қанша хандық тарих сахнасына шықты? 26:33 – Хандықтарды тек төре тұқымы биледі ме? 28:00 – Ақ Орда және Көк Орда деген не мағына береді? 31:30 – Ұлы ханға бағынатын хандар қандай шешім қабылдай алды? 34:20 – Таққа талас: 20 жылда 20-дан астам хан ауысқаны рас па? 35:00 – Алтын Ордадағы оба індеті 37:50 – Қуаңшылық пен жер сілкінісі: империяға тағы бір соққы 39:42 – «Көшпелі өзбек мемлекеті» деген қолдан жасалған термин бе? 41:20 – Керей мен Жәнібекке кімдер көмектесті? 43:17 – Жошы Ұлысындағы «сұр кардиналдар» 44:50 – Сол қанаттағы жағдай 46:32 – Берекесі кеткен орталық билік 47:52 – Қызыр хан неге алтын киіз үйді сындырып, бөліп берген? 50:00 – Оба індеті кезінде қанша халық қырылды? 52:50 – Қырым, Қазақ, Астрахан хандықтары мен Қазақ хандығының байланысы 54:00 – Осман империясымен қарым-қатынас болған ба? 56:14 – Барлық хандықтар Ұлық Ұлыстың құрамындағы болған 57:10 – Сібір хандығы мен Қазақ хандығының байланысы қалай өрбіген? 59:30 – Көшім хан кім болған? 01:02:30 – Ораз-Мұхамед сұлтан Сібір ханының тағына отырмақ болған ба? 01:05:05 – Жошы Ұлысындағы Мамайдың орны қандай? 1:07:10 – Тұлымбике деген кім? – Алтын Ордада әйел хан болғаны рас па? 01:09:10 – Тұлымбикені саяси элита қалай қабылдады? 01:11:35 – Төре емес тұлғалар не үшін билікк таласты? 01:12:45 – Төреден басқа хан сайланған кез болған ба? 01:15:00 – Жошы Ұлысынан кейінгі кейінгі хандықтарды біріктірген қандай принцип? 01:16:50 – Қазақ хандығымен қайсы шекаралас болды? 01:17:50 – Олар бір тілде сөйлескен бе? 01:20:15 – Ет асу Алтын Орда халықтарына ортақ тағам 01:22:25 – Шығу тегі жағынан қазаққа ең жақыны қайсы? 01:23:15 – Едіге кім болған? 01:25:00 – Едіге не үшін Әмір Темірден көмек сұрады? 01:26:20 – Едіге Әмір Темірден қалай қулығын асырды? 01:29:00 – Едіге Алтын Орданы ыдыратушы ма, біріктіруші ме? 01:30:30 – Ноғай Ордасы мен Қазақ хандығы бәсекелес болды ма? 01:32:50 – Хақназарды хан еткен кімдер? 01:33:40 – Ноғай мен қазақтың ажырауы 01:37:10 – Куликов шайқасы: айтылмаған ақиқат 01:40:00 – Орыс князьдіктері Алтын Орданың ыдырауына ықпал етті ме? 01:43:00 – Алтын Орда дәуірінде діни алауыздық болған ба? 01:46:30 – Әмір Темір шайқастары және қазіргі қазақ жері 01:48:00 – Әмір Темір неге өзін «Тұран билеушісі» деп жариялаған? 01:51:40 – Тоқтамыстың билікке келуге заңды құқығы бар ма еді? 01:53:10 – Тоқтамыс бірде-бір шайқаста жеңімпаз атанбаған 01:54:50 – Тоқтамыстың әкесін өлтірген кім? 01:56:00 – Тоқтамыстың балалары соңында бір-бірімен соғысқан ба? 01:56:50 – Әмір Темірдің арманы 01:58:10 – Тоқтамыс неге өзін қолдаған Әмір Темірге қарсы шықты? 02:01:10 – Алтын Орда қалаларын қиратушы 02:03:20 – Әмір Темір неге орыс князьдіктерін шаппады? 02:04:40 – Өртенген Мәскеу қалай қалпына келді? 02:07:20 – Керей мен Жәнібектің бөлініп көшуі 02:11:00 – «Қазақ» атауы 02:12:30 – Әбілқайырдың өлімі 02:14:00 – Кенесары Жошы Ұлысының соңғы ханы ма? 02:16:00 – Қазақтың хандары өзін «Тұранның билеушісі» деп есептеген 02:17:20 – Қазақтар 19-ғасырға дейін мпериялық санада өмір сүрді 02:19:40 – Керей мен Жәнібектің жеке мүддесі 02:20:25 – Жошы Ұлысы мен Қазақ хандығының айырмашылығы неде? 02:22:33 – Қазақ хандары неге империялық саясаттан бас тартты? 02:24:30 – Қазақ хандығы қалай 19-ғасырға дейін өмір сүрді? 02:25:28 – Жоңғар хандығы не үшін жойылып кетті? 02:27:20 – Жошы Ұлысында халыққа тізесі батқан билеушілер болған ба? 02:30:50 – Тарихтың өз заңдылығы бар